Behandeling van lumbale artrose en facetsyndroom

Facetsyndroom is een chronische aandoening door artrotische slijtage van de facetgewrichten die de wervels aan de achterkant verbinden. Het geeft ochtendstijfheid, rugpijn die toeneemt bij achteroverleunen en pijn naar de bil. Oefeningen en fysiotherapie vormen de eerste behandeling. Bij patiënten bij wie is bevestigd dat de pijn uit de facetgewrichten komt, wordt radiofrequentiebehandeling (facetdenervatie) toegepast.

Wat is facetsyndroom?

Facetgewrichten zijn kleine gewrichten die de 5 lendenwervels aan de achterkant verbinden. Ze helpen de wervelkolom soepel naar voren, achteren en opzij te bewegen. Slijtage die hierin ontstaat, heet facetartrose (osteoartritis) [1]. Artrose komt met het ouder worden steeds vaker voor en bereikt 89% in de leeftijdsgroep 60–69 jaar. Er werd echter geen verband gevonden tussen artrose op beeldvorming en lage rugpijn [2]. Artrose op een scan bewijst dus op zichzelf niet dat het betreffende gewricht de pijnbron is. Facetsyndroom, waarbij de artrose klinisch pijn veroorzaakt, wordt afzonderlijk vastgesteld met onderzoek en aanvullende beoordelingen.

Waardoor ontstaat facetsyndroom en wat zijn de symptomen?

Leeftijdsgebonden slijtage, herhaalde mechanische belasting, overgewicht en eerdere rugtrauma’s spelen samen een rol. Daarom kan de aandoening ook voorkomen bij jongeren die zwaar lichamelijk werk doen of ongecontroleerd lasten dragen. Klinisch zijn de volgende symptomen kenmerkend:

• Ochtendstijfheid: Sterke stijfheid, een “roestig” gevoel en moeite met bewegen van de rug aan het begin van de dag.
• Pijn bij achteroverleunen: Hevige pijn die toeneemt doordat gewrichten bij achteroverstrekken worden samengedrukt.
• Gerefereerde pijn: Pijn naar de bil en achterkant van het bovenbeen, maar meestal niet onder de knie of naar de tenen.
• Een vicieuze cirkel van inactiviteit: Pijn leidt tot minder bewegen, waardoor spieren verzwakken en klachten toenemen.

Hoe wordt facetsyndroom vastgesteld?

De diagnose berust op gezamenlijk beoordelen van het artsonderzoek, de kenmerken van de pijn en beeldvorming. Bij achteroverbuigen (extensie) en draaien wordt gezocht naar gevoeligheid en pijn rond de facetgewrichten. Staande röntgenfoto’s tonen vernauwde gewrichtsspleten en botuitgroei (osteofyten). Een MRI beoordeelt bijkomende problemen zoals schijfslijtage en verdikking van de band in het wervelkanaal (ligamentum flavum). Bij twijfel ondersteunt duidelijke pijnvermindering na een beeldgeleide diagnostische facetblokkade (tijdelijke verdovingstest) dat het facetgewricht de bron is en helpt dit de behandeling te kiezen.

Behandeling van lumbale artrose en facetsyndroom

In onze kliniek benaderen wij de behandeling integraal en wetenschappelijk, om de patiënt uit deze vicieuze cirkel te halen:

• Eerste stap (pijnverlichting): Internationale richtlijnen adviseren een stapsgewijze aanpak. Eerst worden oefeningen en fysiotherapie geprobeerd. Bij vermoedelijk facetgebonden pijn volgt een diagnostische blokkade. Bij een goede reactie komt facetdenervatie met radiofrequentie als interventionele pijnbehandeling in beeld [4]. Bij geschikte patiënten vermindert dit de pijn tot 12 maanden [3].
• Tweede stap (voorlichting en bescherming): Deze is minstens zo belangrijk. Zodra de pijn is verminderd, krijgt de patiënt een persoonlijk oefenprogramma om verdere gewrichtsslijtage te voorkomen. Ook wordt aangeleerd welke dagelijkse gewoonten een gezonde wervelkolom ondersteunen en welke moeten worden vermeden.

🩺 Inzicht van de arts & klinische ervaring

“De meest voorkomende misvatting die ik bij patiënten met lumbale artrose zie, is dat zij de artrose op beeldvorming als enige verklaring voor hun pijn beschouwen en accepteren als onvermijdelijk ouderdomsverschijnsel. Bepalend is echter of een diagnostische blokkade aantoont dat de pijn werkelijk uit het facetgewricht komt. Bij zo geselecteerde patiënten kan radiofrequente denervatie duidelijke verlichting geven. De gewoonte om regelmatig te oefenen is minstens zo belangrijk als de interventionele behandeling: sterke rug- en buikspieren helpen de belasting op de facetgewrichten te verminderen.”

Veelgestelde vragen

Wat gebeurt er als lumbale artrose niet wordt behandeld?

De artrose neemt geleidelijk toe en botuitsteeksels (osteofyten) ontstaan. Bij sommige patiënten draagt dat bij aan kanaalvernauwing. Minder bewegen door pijn verzwakt bovendien de rugspieren, waardoor een vicieuze cirkel van toenemende klachten ontstaat.

Kan lumbale artrose zonder operatie worden behandeld?

Ja, niet-operatieve methoden zijn de eerste keuze. De behandeling begint met fysiotherapie en oefeningen. Bij vermoedelijk facetgebonden pijn volgt een diagnostische facetblokkade en bij een goede reactie radiofrequente denervatie.

Zijn ochtendstijfheid en rugpijn tekenen van artrose?

Ja, ochtendstijfheid is het meest kenmerkende symptoom van facetsyndroom: een “roestig” gevoel bij het wakker worden dat met bewegen binnen 15–20 minuten afneemt. Dit stelt op zichzelf echter geen diagnose; vergelijkbare klachten komen ook bij andere wervelkolomaandoeningen voor.

Wanneer is een operatie nodig bij lumbale artrose?

Een operatie komt in beeld als de artrose zenuwen beknelt en krachtsverlies of een duidelijk beperkte loopafstand veroorzaakt (stenose), of als er een wervelverschuiving is en klachten ondanks niet-operatieve behandeling toenemen. Dan worden decompressie zonder schroeven of stabilisatie met schroeven overwogen.

Kan lumbale artrose uitstralende beenpijn veroorzaken?

Ja, maar die verschilt van herniapijn. Gerefereerde facetpijn straalt naar de bil en achterkant van het bovenbeen, zelden onder de knie, en volgt geen specifieke zenuwbaan. Pijn onder de knie, naar de kuit en tenen, samen met gevoelloosheid, doet denken aan een bijkomende lumbale hernia.

Welke specialist behandelt lumbale artrose in Istanbul?

Een van de artsen die lumbale artrose behandelen in Istanbul, is dr. M. Levent Deniz, specialist in hersen-, zenuw- en wervelkolomchirurgie.

Wat kost de behandeling?

Omdat de kosten afhankelijk zijn van de patiënt en de ziekenhuisomstandigheden, kan een definitief tarief pas worden bepaald na onderzoek en beoordeling van de beeldvorming.

Bronnen

1. Gellhorn AC, Katz JN, Suri P. Osteoarthritis of the spine: the facet joints. Nat Rev Rheumatol. 2013;9(4):216-224. PMID: 23147891.
2. Kalichman L, Li L, Kim DH, et al. Facet joint osteoarthritis and low back pain in the community-based population. Spine (Phila Pa 1976). 2008;33(23):2560-2565. PMID: 18923337.
3. Lee CH, Chung CK, Kim CH. The efficacy of conventional radiofrequency denervation in patients with chronic low back pain originating from the facet joints: a meta-analysis of randomized controlled trials. Spine J. 2017;17(11):1770-1780. PMID: 28576500.
4. Cohen SP, Bhaskar A, Bhatia A, et al. Consensus practice guidelines on interventions for lumbar facet joint pain from a multispecialty, international working group. Reg Anesth Pain Med. 2020;45(6):424-467. PMID: 32245841.

• 👨‍⚕️ Auteur en medisch beoordelaar van deze inhoud: Dr. M. Levent Deniz – specialist in hersen-, zenuw- en wervelkolomchirurgie
• ⚠️ Medische disclaimer: Deze pagina is uitsluitend bedoeld ter informatie; raadpleeg uw arts voor diagnose en behandeling.