Behandeling van het piriformissyndroom en de piriformisinjectie

Uit het Turks vertaald transcript (video-audio is in het Turks)

Hallo allemaal, ik ben dokter Mehmet Levent Deniz, specialist in hersen-, zenuw- en wervelkolomchirurgie. Ik zal de piriformisinjectie uitleggen die ik toepas bij piriformissyndroom, in de volksmond ook ischias genoemd.

De piriformisinjectie bij piriformissyndroom, in de volksmond ook ischias genoemd, wordt onder beeldgeleiding en plaatselijke verdoving uitgevoerd. Een combinatie van een steroïde, een lokaal verdovingsmiddel en hypertoon natriumchloride wordt in de piriformisspier geïnjecteerd. Het doel is zwelling en ontsteking in dat gebied te verminderen en de piriformisspier te ontspannen, zodat de druk op de heupzenuw wordt weggenomen.

De ingreep duurt 5 tot 10 minuten.

Ik wens u allemaal pijnvrije en gelukkige dagen. Blijf gezond.

Wat is het piriformissyndroom?

Het piriformissyndroom is pijn die ontstaat doordat de heupzenuw in of onder de piriformisspier in de bil bekneld raakt. De heupzenuw komt uit de onderrug en loopt door of direct onder deze diepgelegen bilspier naar de achterkant van het been.

Waardoor ontstaat het piriformissyndroom?

De meest voorkomende oorzaak is een plotselinge, onevenwichtige beweging of overbelasting van de piriformisspier. De heupzenuw raakt tussen de spiervezels bekneld. Dit klinische beeld, dat in de geneeskunde piriformissyndroom heet, ontstaat door druk op de zenuw; tegenwoordig wordt het ook gerekend tot pijn uit het diepe bilgebied (diep gluteaal syndroom).

Wat zijn de symptomen van het piriformissyndroom?

Het meest kenmerkende symptoom is diepe, eenzijdige pijn op een specifieke plek in de bil.

• Plaatselijke bilpijn: Diepe, intense pijn aan één kant, op een specifieke plek in de bil. De meest voorkomende bevindingen zijn bilpijn, gevoeligheid waar de heupzenuw door de bil loopt en pijn die toeneemt bij langdurig zitten [4].
• Uitstralende pijn en gevoelloosheid in het been: Langs de beknelde heupzenuw kan pijn vanuit de bil naar het bovenbeen en de achterkant van het been uitstralen.
• Verwarrend klinisch beeld: Door de uitstraling naar het been verwarren patiënten en soms ook artsen deze aandoening vaak met een lumbale hernia. Hier zit het probleem echter niet in de tussenwervelschijven van de onderrug, maar rechtstreeks in een bilspier.

Hoe wordt het piriformissyndroom vastgesteld?

De diagnose berust op de klachten en het lichamelijk onderzoek, waarbij andere oorzaken zoals een lumbale hernia worden uitgesloten. Daarom moet een MRI van de onderrug worden gemaakt. Soms wordt ook een MRI van de heup gemaakt om de plaats van beknelling te zoeken, maar meestal zijn daarop geen afwijkingen zichtbaar. Er bestaat geen standaardtest die het piriformissyndroom op zichzelf met zekerheid aantoont; een in onderzoek ontwikkelde klinische score helpt bij de diagnose [6].

Hoe wordt het piriformissyndroom behandeld?

De behandeling begint met oefeningen en fysiotherapie; bij aanhoudende pijn wordt onder beeldgeleiding een piriformisinjectie gegeven.

1. Eerste stap (basismaatregelen): In een vroeg stadium worden korte rust, medicatie en oefeningen om de piriformisspier te rekken toegepast. In een onderzoek verbeterde de helft van de patiënten (51%) met medicatie en revalidatie [6].
2. Tweede stap (interventionele pijnbehandeling / algologische ingreep): Als conservatieve behandeling de spierspasmen niet verhelpt en de pijn blijft bestaan, passen wij een piriformisinjectie toe [2, 3].

Wat is een piriformisinjectie?

Een piriformisinjectie is een ingreep waarbij onder beeldgeleiding medicatie in de spier wordt geïnjecteerd om de mechanische en chemische druk op de heupzenuw te verminderen.

Hoe werkt een piriformisinjectie?

De injectie vermindert snel de zwelling en ontsteking die de zenuw irriteren. Ook ontspant de aangespannen piriformisspier, waardoor de druk op de heupzenuw afneemt.

Hoe wordt een piriformisinjectie uitgevoerd?

De ingreep vindt plaats in een operatiekamer, onder begeleiding van geavanceerde beeldvorming (doorlichting of echografie). Daardoor is de piriformisspier op het scherm precies zichtbaar en wordt een speciale medicijncombinatie tot op de millimeter in het beoogde spierweefsel geïnjecteerd.

• Duur en verdoving: Een uitgebreide voorbereiding is niet nodig. Alleen het betreffende gebied wordt plaatselijk verdoofd. De ingreep zelf duurt gemiddeld 5–10 minuten.
• Ontslag: Na een korte rustperiode in de kliniek kunnen onze patiënten dezelfde dag lopend naar huis.
• Risico: In ervaren handen en onder beeldgeleiding zijn ernstige complicaties zeldzaam. Deze gerichte aanpak voorkomt langdurig gebruik van zware medicatie.

Wat zijn de resultaten van een piriformisinjectie?

Van de patiënten met een positieve diagnostische test rapporteerde 79% na injectie en fysiotherapie minstens 50% minder pijn; de gemiddelde verbetering bedroeg 71% [1]. In een onderzoek uit Turkije verminderde een injectie met een lokaal verdovingsmiddel in de piriformisspier de pijn aanzienlijk [2]. De combinatie van een lokaal verdovingsmiddel en cortison bleek het effectiefst [3]. Deze echo- of doorlichtingsgeleide ingreep neemt de spierspasmen en de druk van de piriformisspier op de heupzenuw weg. Bij bilpijn die met een hernia wordt verward, heeft zij zowel therapeutische als diagnostische waarde [1, 2, 7]. Door de spierspasmen weg te nemen verbetert zij de deelname van de patiënt aan fysiotherapie [1].

Wat zijn de risico’s en bijwerkingen van een piriformisinjectie?

Een piriformisinjectie onder echografie of doorlichting heeft een laag complicatiepercentage. De resultaten van beide methoden zijn vergelijkbaar; in beide gevallen wordt de naald onder beeldgeleiding ingebracht, zodat de ingreep gecontroleerd verloopt [5]. De meest voorkomende bijwerking is een tijdelijk vol gevoel, gevoeligheid of spierpijn rond de injectieplaats gedurende enkele dagen; dit gaat vanzelf over [2, 5]. Ernstige complicaties zoals infectie, bloeding en zenuwletsel zijn zeldzaam bij steriele uitvoering onder beeldgeleiding.

🩺 Inzicht van de arts & klinische ervaring

“Veel patiënten komen naar mijn spreekuur met: ‘Dokter, ik heb verschrikkelijke beenpijn; mijn hernia moet gebarsten zijn.’ Na neurologisch onderzoek en MRI vind ik bij veel van hen geen hernia, maar blijkt de piriformisspier in de bil de oorzaak. Ik verwijs eerst naar conservatieve behandeling. Bij patiënten die niet verbeteren met fysiotherapie en oefeningen, probeer ik de behandeling te ondersteunen door onder beeldgeleiding in de spier te injecteren en het spasme te verminderen. Mijn klinische ervaring is echter dat alleen een injectie geen volledig succes geeft: de patiënt moet ook een passend oefenprogramma volgen.”

Veelgestelde vragen

Is het piriformissyndroom hetzelfde als ischias?

Nee. Ischias beschrijft pijn en gevoelloosheid langs de heupzenuw. Het piriformissyndroom is een van de belangrijkste oorzaken daarvan buiten de onderrug. De meest voorkomende oorzaak van ischias is een lumbale hernia.

Wat zijn de resultaten van een piriformisinjectie?

Van de patiënten met een positieve diagnostische test rapporteerde 79% na injectie en fysiotherapie minstens 50% minder pijn [1]. Onderzoeken uit Turkije en andere landen bevestigen de werkzaamheid van de injectie [2, 3].

Zijn er risico’s en bijwerkingen van een piriformisinjectie?

Ja, maar het risico is laag. Het vaakst ontstaat enkele dagen een tijdelijk vol gevoel of spierpijn op de injectieplaats. Ernstige complicaties zijn zeldzaam [2, 5].

Waar moet iemand met het piriformissyndroom op letten en welke oefeningen moet die doen?

Vermijd lang zitten op harde oppervlakken, een portemonnee in de achterzak en zwaar bergop hardlopen. Piriformisrekoefeningen, waarbij het gekruiste been naar de borst wordt getrokken, vormen een essentieel onderdeel van de behandeling.

Welke specialist voert piriformisinjecties uit in Istanbul?

Een van de artsen die piriformisinjecties uitvoeren in Istanbul, is Op. Dr. M. Levent Deniz, specialist in neurochirurgie.

Wat kost een piriformisinjectie?

Een definitief tarief kan pas worden bepaald na onderzoek en beoordeling van de beeldvorming; de kosten hangen af van de patiënt en de omstandigheden in het ziekenhuis.

Bronnen

1. Fishman LM, Dombi GW, Michaelsen C, et al. Piriformis syndrome: diagnosis, treatment, and outcome — a 10-year study. Arch Phys Med Rehabil. 2002;83(3):295-301. PMID: 11887107.
2. Misirlioglu TO, Akgun K, Palamar D, Erden MG, Erbilir T. Piriformis syndrome: comparison of the effectiveness of local anesthetic and corticosteroid injections: a double-blinded, randomized controlled study. Pain Physician. 2015;18(2):163-171. PMID: 25794202.
3. Hilal FM, Bashawyah A, Allam AE, et al. Efficacy of Botulinum Toxin, Local Anesthetics, and Corticosteroids in Patients With Piriformis Syndrome: A Systematic Review and Meta-analysis. Pain Physician. 2022;25(5):325-337. PMID: 35901473.
4. Hopayian K, Song F, Riera R, Sambandan S. The clinical features of the piriformis syndrome: a systematic review. Eur Spine J. 2010;19(12):2095-2109. PMID: 20596735.
5. Fowler IM, Tucker AA, Weimerskirch BP, Moran TJ, Mendez RJ. A randomized comparison of the efficacy of 2 techniques for piriformis muscle injection: ultrasound-guided versus nerve stimulator with fluoroscopic guidance. Reg Anesth Pain Med. 2014;39(2):126-132. PMID: 24509422.
6. Michel F, Decavel P, Toussirot E, et al. Piriformis muscle syndrome: diagnostic criteria and treatment of a monocentric series of 250 patients. Ann Phys Rehabil Med. 2013;56(5):371-383. PMID: 23684470.
7. Li S, Sun Y, Zhang Q, Zhang W, Qin X. Analysis of the Effectiveness of Injection-Based Minimally Invasive Treatment for Piriformis Syndrome: Clinical Outcomes and Anatomical Correlates. Curr Pain Headache Rep. 2026;30(1):84. PMID: 42406261.

• 👨‍⚕️ Auteur en medisch beoordelaar van deze inhoud: Dr. M. Levent Deniz – specialist in neurochirurgie
• ⚠️ Medische disclaimer: Deze pagina is uitsluitend bedoeld ter informatie; raadpleeg uw arts voor diagnose en behandeling.